Reacties: het is leuk om reacties te ontvangen op onze website.

Hebt u opmerkingen, vragen of kritiek:

postmaster@bindingen.nl

 

----Origineel Bericht----
Van : Wim de Natris
Datum : 27/02/2014 23:34
Onderwerp : Boekbespreking

 

Justine,

Fijn voor je die positieve boekbespreking. Klinkt heel positief –en terecht. Vind wel dat de schrijver wel een erg lange aanloop nodig heeft om toe te komen aan de daadwerkelijke bespreking. Mijns inziens was het ook duidelijker geweest als hij had laten zien hoe je betoog opgebouwd hebt. Wat betreft de opmerking over de herhalingen in de beginfase van het betoog, daar kan ik wel inkomen. Die zijn mij bij het lezen ook opgevallen en vond ik zelfs op een gegeven moment storend en onnodig. Maar goed, eigenlijk mag ik nog niets zeggen want ik heb je studie nog niet helemaal gelezen (eigenlijk schande).

 

Je jongste dichtbundel behoef ik niet te becommentariëren: gewoon weer fijne taalwondertjes. 

Nog bedankt voor de folder van De Volkskrant. Ga ik gebruik van maken. 

Hartelijke groet, 

Wim

 

 

Nijmegen 17 januari 2012

Justine, 

Op 27 november 2008 mocht ik je toen nieuwste dichtbundel ‘Bestendiging’ in boekhandel ‘De Feeks’ ten doop dragen. Ik beëindigde mijn feestverhaal toen met de opmerking, dat ik verwachte dat je spel -het dichten- nog lang niet uitgespeeld was. Ik heb gelijk gekregen. 

Hier voor me ligt de jongste loteling: ‘Een dichterleven’, verschenen eind 2011. Subtiel verzorgd in hetzelfde formaat -160 x 109 mm- van veel van je vroegere bundels. Een reproductie van een aquarel van jouw hand getiteld ‘De oude spoorbrug’ siert het omslag. Een kostelijk kleinood. 

En dan de gedichten. Kleinoden verpakt in een kleinood. Kort en krachtig, een paradox met je eigen breedsprakigheid. Vlijmscherp en to the point, in tegenstelling met je soms talige onscherpte en softe uitweidingen. Een verademing als je jou persoonlijk hebt ontmoet, maar ook een verwondering over de tegenstellingen in de fysieke taal van de mens die je bent en de mens die de dingen in de taal vangt op papier.  

Soms moet je over je woorden nadenken, maar uiteindelijk hebben ze allemaal een universele herkenbaarheid: van wat daar staat heb ik ook wel eens zo ervaren of ervaar ik ook zo.

In drie gedichten vond ik dat déjà-vu-gevoel heel sterk terug, zoals in:  

ergens in het

begin een moment

dat nooit meer wordt

geëvenaard

 

koester het

 

Dat koester het, losgemaakt zwevend onder de woorden daarboven. Daarin ligt de kracht van de woorden. 

De kortste samenvatting van wat liefde kan inhouden heb ik aangetroffen in: 

iedere

liefde

een heel

leven

De laatste woorden van je bundel: 

wij zijn onze

ouders geworden

en de kinderen

wie wij waren

 

natuurlijk weten

zij het beter

 

nog even

 

zijn een ijzersterke observatie in taal van wat het ouder worden in feite is. Nogal cynisch en venijnig in mijn ogen is dat nog even toegevoegde, los staande ‘'nog even’. 

Justine, weer prachtige en indringende woorden. En ik voorspel het weer: je spel is nog niet uitgespeeld. 

Met hartelijke groet, Wim de Natris                                                                                                            

 

 

Januari 2012: Flitsgedicht van Marjolein Pieks

 

Dichterleven  

in memoriam

 

leegte, stilte

en ruimte

als de oversteek

 

doorheen

onze eigen

transformatie

 

 

we blijken

passanten

van koppig

bewustzijn

 

mengen niet

met de diepte

want fluïdaal

is onze tijd

 

 

 

we ontmoeten

in cirkels

hoe onbekend

we waren

 

en veranderen

al weer

 

 

    

 

zondag 26 april 2009

 

Justine,

Door je mailtje werd ik er weer aan herinnerd, dat ik iets zou melden over je bundel “bestendiging”.

 

Eerst het Bottendaalgedicht: Geweldig!

 

Wat betreft “bestendiging”. Natuurlijk al lang en meerdere malen met veel plezier gelezen. De titel heb je goed gekozen en die vind ik spannend, wanneer je alle gedichten in je op genomen hebt. Bestendigen zijn situaties die voortduren, die duurzaam zijn. Dat roepen de gedichten ook op. Van de andere kant -en dat vind ook spannend- zit er beweging in de teksten, een soort bewegend verlangen om die duurzame stand van zaken te behouden, of  te verkrijgen. ’t Gekke is, dat die duurzaamheid en die beweging elkaar niet bijten. In feite heb je in je gedichten op voortreffelijke wijze de uitspraak “alles stroomt” van Heraclitus met de gedachte, dat er in feite niets verandert. Het duidelijkste vind ik dat terug in  “een gedicht een schilderij…”  en in “wat leeft beweegt…”.

Het meest tot de verbeelding sprekend gedicht is toch voor mij “niemand zwaait zo…”!

Dat je met in wezen “simpele” woorden zoveel kunt oproepen, vind ik nog steeds bijzonder. Maar dat wist je al.

 

Kortom, je hebt weer een aantal gedichten gebaard die heel beeldend zijn en tot nadenken stemmen.

Lieve groet,

Wim

 

Galerie De Natris

Van Dulckenstraat 20

6512 DT Nijmegen

024 - 323 46 89

 

Beste Justine,

 

Dank voor je nieuwste gedichtenbundel.

Bij het lezen in een trein naar Parijs las ik met mijn geliefde,

op duizelingwekkende snelheid je nieuwst creatie.

De korte zinnen,

met zorgvuldig gekozen woorden,

die onverwacht van regel verspringen,

raakten mij.

Zo simpel kort en krachtig.

Een moment met kippenvel.

Dat maak ik niet vaak mee.

 

Ik hoop dat je met veel geluk

nog meer van dit moois kan maken.

Met veel vriendelijke groeten,

 

Micha

 

 
Uit de nieuwsbrief van deFeeks.nl : Hallo Lezer/Lezeres,
We hebben besloten de laatste mailing van 2009 te vullen met een aantal nieuwe boeken en de - volgens ons - beste boeken van het afgelopen jaar. Niet hieronder terug te vinden, maar wel zeer het vermelden waard is daarnaast de recent in onze winkel gepresenteerde dichtbundel van Justine Borkes.....!!
 
donderdag 27 november 2008  werd de nieuwe bundel van justine borkes, ‘bestendiging’, gepresenteerd in boekhandel de feeks. hier volgt de inleiding van wim de natris
 

 

Beste mensen, beste Justine,

 

Justine, je hebt me enkele weken geleden gevraagd om je nieuwste bundel gedichten, „Bestendigingen“, ten doop te dragen. Het sprak vanzelf, dat ik dat, als “fan” van je met alle plezier heb aanvaard. Het is toch niet niks om gevraagd te worden een kind met een begeleidend woord alle heil en zegen voor de toekomst de wereld in te dragen. Ik ben daar trots op, dat mag je gerust weten.

 

Maar, hoe doe je dat. Als kunsthistoricus en galeriehouder is het ten doop dragen van nieuw werk dat een beeldend kunstenaar aan de wereld wil laten zien vertrouwd. Zijn werk is het instrument van de beeldende taal. Ik weet dan waar ik over moet hebben.

Voor een literair werk, zoals een gedichtenbundel, ligt dat wat anders. Het instrument van de dichter is de taal. In dat domein ben ik minder thuis.

 

Gelukkig zijn er aanknopingspunten. Zowel de beeldende kunstenaar als de dichter hebben met elkaar gemeen dat zij beiden een verkennende levenshouding hebben naast de drang van geestelijke expressie: de kunstenaar gebruikt daarvoor beeldende middelen, de dichter de taal.

 

Justine, je hebt dat zelf een kort en krachtig verwoord in een gedicht dat nu in de nieuwe bundel staat (heb ik nog niet mogen lezen!):

 

 

een gedicht een

schilderij in

beweging een

schilderij een

durend gedicht

 

 

Met dat gedicht kan ik wat. Ik ga er een dialoog mee aan en ik lees er in dat een schilderij en een kunstwerk tijdloos zijn, op zichzelf staan en dat de maker ervan niet van belang is: de woorden zijn los van de intenties van de maker en gevoelens van de scheppende en uitvoerende kunstenaar. Het kunstwerk is geen absolute waarheid, maar een waarheid die geldt voor mij op het moment dat ik de beelden of de woorden tot mij door laat dringen, dat ze me iets zeggen. Kortom, een ontmoeting tussen het beeld of de woorden en mij. Niets meer en niets minder.

 

Ook in die zin lijkt de genese van een gedicht op de genese van een kunstwerk. Vaak krijg ik van beeldende kunstenaars het antwoord op mijn vraag naar het ontstaan van een kunstwerk het volgende antwoord: “ik loop met iets rond, ik neem iets waar, of ik denk over iets na, en dan is er ineens het beeld dat ik uit moet voeren.” Het werk wordt gemaakt met de hem ter beschikking staande technieken, vaardigheden en ervaringen. Na de voltooiing van het werk neemt de kunstenaar afstand en heeft hij vaak weinig meer te melden. Het werk moet nu zonder hem zijn weg in de wereld zien te vinden.

 

Als ik de filosoof Hans Georg Gadamer, de dichter Paul van Ostaijen en jou goed begrepen heb is het met gedichten niet anders. De woorden zijn spel en doel van het spelen is het spelen zelf, er is geen ander doel. Het spel is zelfuitbeelding. Het uiteindelijke resultaat van die zelfuitbeelding, het gedicht, staat los van de maker, het is een onthulling van de werkelijkheid, die pas begrepen kan worden in het verstaan ervan. Dat verstaan ervan ligt bij de lezer.

 

Daarmee kom ik op het bijzonder moment van vandaag. Justine, dit spel is gespeeld, het uiteindelijke resultaat van je zelfuitbeelding is hier gebundeld in dit prachtig verzorgde boekje. Je woorden gaan de wijde wereld, zonder dat je daar nog grip op hebt. Ze zullen het moeten doen zonder jou.

De wezenlijkheid daarvan wordt van nu af aan begrepen door de lezer. Jij staat buiten spel.

 

Justine, dit spel is gespeeld, maar ik ga er vanuit dat je arsenaal nog lang niet is uitgeput en daarom besluit ik met je eigen woorden:

 

 

een dichter spreekt

in tongen in wijsheid

in liefde

 

 

 Justine, het is in liefde, dat ik je als eerste je jouw jongste boreling mag overhandigen en deze een gelukkige toekomst mag toewensen.

 

Ik heb gezegd. 

 

Wim de Natris Nijmegen 27 november 2008