home

biografie

actueel

poëzie

stichting

kritisch werk

reacties

recensies

archief

bestellen

bibliografie

                     DICHTBUNDELS

                              

                    1978      'liefde kan samengaan' 

 

                    1984      'grenzen'

 

                    1985      'tijd verhalen'

 

                    1989      'over leven'      

 

                    1990      'bindingen'

 

                    1997      'wissels'

 

                    1998      'bindingen' , het foedraal

 

                    2003      'dit harde wonder'

 

                    2008      'bestendiging'

 

                    2011      'een dichterleven'

 

                    2013      'tijd'     

 

                    2015      'nooit alleen' 

 

                   2018       'thuis' 

        

           

Meer informatie over de bundels vindt u bij 

poëzie

 

 

HOE DE DICHTER ALS DICHTER ZICH MANIFESTEERT IN HAAR OF ZIJN WERK

 

Titel: Over de dichter als dichter

Ondertitel: een hermeneutische benadering

Justine Borkes

Uitgeverij Statief

NUR 617

ISBN 978 90 801567 0 8

aantal pagina’s: 285

Prijs: 19,90

 

recensie

 
 
 

Justine Borkes (Zevenaar 1943) studeerde Nederlands en filosofie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Ze werkte drie decennia in het onderwijs, was vanaf het begin van de jaren ’70 nauw betrokken bij de vrouwenbeweging, is dichter en schildert. In de afgelopen jaren is zij, in het kader van een promotieonderzoek, dieper ingegaan op hoe de dichter als dichter zich manifesteert in haar of zijn werk. Een gedicht kan, zo betoogt zij, ons ‘dichter bij de waarheid’ brengen. Binnen het domein van de kunstwetenschappen een allang vertrouwd werkterrein, maar nieuw binnen het domein van de literatuurwetenschap.

Vanuit de literatuurwetenschap en vanuit de filosofie analyseert zij in boek I, Het belang, opgenomen werk van vier Nederlandstalige dichters, Paul van Ostaijen, Herman Gorter, Martinus Nijhoff en M. Vasalis. Op een onorthodoxe manier licht zij haar centrale stelling over de dichter als dichter toe. Zij toetst haar bevindingen impliciet aan Wer bin Ich und wer bist Du?, het door haar gebruikte essay over ‘Atemkristall’ van Paul Celan van de Duitse, hermeneutische filosoof Hans-Georg Gadamer. In boek II, de bewijsbaarheid, dat ook in deze band is opgenomen, gaat zij dieper in op deze invalshoek.

Haar op dit boek gebaseerde promotie heeft als werktitel: Tussen leven en leer.

 

BIJZONDERE 'TOEPASSINGEN' VAN GEDICHTEN

 

1) Met het gedicht -samenschuilend als paddestoelen (het laatste gedicht uit de bundel 'bindingen')zijn twee bijzondere uitgaven verzorgd:

a  met een tekening van haar hand van een paard bij de bedankkaart van de

winkelsteeg

een instelling voor dubbelgehandicapte mensen, toen de manege in gebruik werd genomen en

b  bij gelegenheid van het honderdvijftigjarige bestaan van de Klokkenberg, een basisschool in Nijmegen is het gedicht vertaald in het

Thais

De Klokkenberg heeft namelijk een zusterschool in Thailand. Het gedicht is met de vertaling in het Thais op dezelfde kaart opgenomen.

2) Een andere, wel zeer bijzondere toepassing, is de compositie van de hand van Wilbert Staal: 'zacht langs me heen' waarvoor hij vier gedichten uit 'liefde kan samengaan' op muziek heeft gezet. Daarmee is het Bagdad kwintet, waar hij ook deel van uitmaakte, op radio Gelderland geweest. Momenteel staat het op het repertoire van Kalliopé, een a capella koor te Nijmegen, waarvan Wilbert Staal de dirigent is. Het maakt deel uit van hun Valentijn-programma. Bij de jubileumbundel 'dit harde wonder' is het als cd-tje verkrijgbaar in een uitvoering van het 'CIEW' kwartet waar de componist deel van uitmaakt.

Tweemaal hebben ze het bij een presentatie van haar werk uitgevoerd: bij de tentoonstelling van beeldend werk ter gelegenheid van het feit dat 'liefde kan samengaan' twintig jaar daarvoor was verschenen (-in 1998 dus-), in het atelier van Carolina Wajon en bij de presentatie van het foedraal in café de Kluizenaar, in het jaar 1999.

3) En last, but not least: één van de gedichten van Justine Borkes: er fladderde een vlinder (uit haar laatste dichtbundel 'wissels') hing in drie bussen van de Novio te Nijmegen: in bus 615, 617 en 640. Dat gebeurde in het kader van een gedichten in de busproject. Zij werd hierover ook geinterviewd door tv-Gelderland.

 

KRITISCH WERK IN HET KORT

 

Op de pagina: kritisch werk treft u steeds haar kritische reacties op actuele gebeurtenissen en situaties.

kritisch werk

1974 'rolgedrag, fatsoen en menselijk samenleven'. Deze brochure vormde een samenvatting van drie stukken die waren bestemd voor scholingsmappen van Dolle Mina:

'onderwijs en de vrouw', 'rolgedrag zoals kinderen dat krijgen voorgeschoteld'(op tv) en 'menselijk samenleven'.

De brochure en de artikelen die er in waren samengevat pasten in de 'stencilcultuur' van die tijd. Van de brochure zijn er via het alternatieve circuit honderden verkocht.

Samenvattingen of onderdelen ervan zijn onder andere verschenen in Splijtstof, het blad voor filosofie en in Sextant.

In Splijtstof, studentenblad filosofie Nijmegen, is ook het werkstuk -Plutarchus contra Epicurus, een strijd zonder einde- verschenen.

Voor de vpro-gids heeft zij drie artikelen geschreven die in de jaren zeventig zijn verschenen:

Een verscheen er als lezersbrief in een -alle ledennummer- over de ontharding van radio en tv, waarin Justine Borkes pleitte voor helder en toegankelijk taalgebruik waarbij -zo stelde zij- het gebruik van toen nog de bandrecorder, ook voor de tv, van nut kon zijn om het van jezelf te maken, het je toe te eigenen. Een groot artikel over TV-KRITIEK bevatte een analyse van tv-kritieken uit vetschillende kranten en een pleidooi voor de mogelijkheden ervan als betrekkelijk onafhankelijke categorie van een krant.

Al haar kritisch werk is bedoeld om meer inzicht te verwerven in ons eigen functioneren door daarvoor zoveel mogelijk het goede gereedschap aan te reiken. Dat heeft zij met name onder woorden gebracht in haar doctoraalscriptie filosofie:

1983 doctoraalscriptie filosofie 'OVER DE EFFECTIEVE WAARHEID' een kritische analyse van de doctorsthese van die naam van Maria Macchiocchi, vooral bekend van 'Vrouwen en fascisme' en destijds Europarlementariër. De scriptie, die Maria Macchiocchi's doctorsthese -een promotie op al verschenen boeken van haar- per alinea analyseert, is ook een reflectie op haar eigen positie als 'intellectueel'. Zij bevat ook een neerslag van een uitvoerig interview met Maria Macchiocchi zelf, in Brussel in het gebouw van het Europese parlement.

In het Novio-nummer van de gelijknamige busonderneming is in de maand oktober van het jaar 1998 een artikel verschenen van Justine Borkes over lijn 1 dan wel 11:

Lijn 1: 'Van Beuningen naar Molenhoek; en weer terug?'.

Novio